აზერბაიჯანი და თურქეთი, 35 წლის განმავლობაში ახლო მოკავშირეები, დიპლომატიურ დავაში აღმოჩნდნენ აზერბაიჯანის მთავრობის გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით, რომელიც საჯარო სკოლებში ჰიჯაბის ტარებას კრძალავდა, იუწყება Eurasianet.

სექტემბრის ბოლოს აზერბაიჯანის მთავრობამ დაამტკიცა სკოლის ფორმის ახალი რეგულაციები, რომლებიც კრძალავს „ტანსაცმლის დამატებით ელემენტებს, რომლებიც არღვევენ სკოლის ფორმის მოთხოვნებს და ეწინააღმდეგებიან სეკულარული განათლების პრინციპს“. აკრძალვა ფაქტობრივად მოიცავდა რელიგიურ ტანსაცმელს, ძირითადად ჰიჯაბს, რომელსაც რელიგიური ოჯახების გოგონები ატარებენ.

გადაწყვეტილებამ ქვეყანაში უკმაყოფილება გამოიწვია, მცირე, გაფანტული საპროტესტო აქციების შესახებ ცნობებით. აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობით, 12 ოქტომბრისთვის აკრძალვასთან დაკავშირებით სულ მცირე 37 ადამიანი დააკავეს.

აზერბაიჯანის კონსტიტუცია სახელმწიფოს სეკულარულად განსაზღვრავს და საჯარო განათლების სეკულარულ ბუნებას ითვალისწინებს. თუმცა, აკრძალვის მოწინააღმდეგეები მას რელიგიური თავისუფლების არაკონსტიტუციურ შეზღუდვად მიიჩნევენ. ისინი ასევე აცხადებენ, რომ ახალი წესები ეწინააღმდეგება 2026 წლის დასაწყისში მიღებული ბავშვის უფლებების შესახებ კანონის დებულებებს.

ხელისუფლებამ საჯაროდ განსხვავებული აზრის გამოხატვის მიმართ დაბალი ტოლერანტობა გამოავლინა. 12 ოქტომბერს აზერბაიჯანელებმა ქვეყნის ორ ყველაზე პოპულარულ სოციალურ პლატფორმაზე, Instagram-სა და TikTok-ზე წვდომასთან დაკავშირებული პრობლემების შესახებ განაცხადეს. მომხმარებლები იტყობინებოდნენ, რომ პლატფორმები VPN-ის გამოყენების დროსაც კი მიუწვდომელი იყო. ბევრმა ხელისუფლება სერვისების დაბლოკვაში დაადანაშაულა, თუმცა ოფიციალური განცხადება არ გაკეთებულა. იმ დროს ჰიჯაბის აკრძალვა აზერბაიჯანულ სოციალურ მედიაში ცხელი თემა იყო.

ბოლო დღეებში აზერბაიჯანის მთავრობა სოციალურ მედიაში თურქეთის მხრიდან კრიტიკის ტალღის წინაშე აღმოჩნდა. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, თურქეთი მკაცრ სეკულარულ პოლიტიკას იცავდა, რომელსაც ნაწილობრივ სამხედროები ახორციელებდნენ. თუმცა, 21-ე საუკუნეში რელიგიისადმი მისი მიდგომა უფრო ლიბერალური გახდა, რადგან ისლამზე ორიენტირებულმა სამართლიანობისა და განვითარების პარტიამ (AKP) ხელისუფლებაში თავისი პოზიციები გააძლიერა.

სახელმწიფოთაშორისი დავის ერთ-ერთი ინიციატორი თურქეთის პრეზიდენტის, რეჯეფ თაიფ ერდოღანის მრჩეველი, ოქტაი სარალი იყო. 12 ოქტომბერს მან აზერბაიჯანში სკოლის ახალი ჩაცმულობის კოდექსი გააკრიტიკა.

„მოსწავლის, რომელიც რელიგიური მიზეზების გამო თავს იფარავს, სკოლის კარიბჭესთან დატოვება - როგორ შეიძლება ეს სინდისსა და სამართლიანობის გრძნობას შეესაბამებოდეს?“ სარალმა სოციალურ მედია პლატფორმა X-ზე დაწერა.

„ჩვენ ველით, რომ აზერბაიჯანი ამ შეცდომას რაც შეიძლება მალე გამოასწორებს“, - დასძინა მან.

AKP-ის სხვა წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ აზერბაიჯანში აკრძალვა ისრაელის ინტერესებს ემსახურება. ბოლო წლებში ბაქომ და თელ-ავივმა მჭიდრო უსაფრთხოების თანამშრომლობა დაამყარეს. ისრაელის დრონების ტექნოლოგიამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მთიანი ყარაბაღის აზერბაიჯანის კონტროლის ქვეშ დაბრუნებაში სომხურ ძალებთან ბრძოლის შემდეგ.

მეორეს მხრივ, თურქეთის ურთიერთობები ისრაელთან დაძაბული რჩება, განსაკუთრებით პალესტინის საკითხთან დაკავშირებული უთანხმოების გამო.

აზერბაიჯანის ოფიციალურმა პირებმა დაუყოვნებლივ და მკაცრად უპასუხეს თურქი კოლეგების კრიტიკას, ფაქტობრივად, მოუწოდეს მათ არ ჩაერიონ ქვეყნის შიდა საქმეებში.

13 ოქტომბერს, სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტო AzerTAc-მა გამოაქვეყნა მმართველი ახალი აზერბაიჯანის პარტიის (YAP) ვრცელი განცხადება, რომელშიც AKP-ის წარმომადგენლების კრიტიკას „სისტემატური და ღიად ცილისმწამებლური“ უწოდა.

„ძალიან სამწუხაროა, რომ თურქეთის პრეზიდენტის მთავარმა მრჩეველმა ოქტაი სარალმა და მმართველი სამართლიანობისა და განვითარების პარტიის (AKP) პარლამენტის წევრებმა პოპულისტური და უპასუხისმგებლო განცხადებები გააკეთეს საკითხის არსის გათვალისწინების გარეშე“, - ნათქვამია განცხადებაში.

პარტიამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ასეთი განცხადებები ეწინააღმდეგება აზერბაიჯანსა და თურქეთს შორის ძმური ურთიერთობების სულისკვეთებას და შესაძლოა ხელოვნურად გაზარდოს დაძაბულობა საზოგადოებაში.

განცხადებაში ასევე უარყოფილია, როგორც ავტორები ამბობენ, „აზერბაიჯან-ისრაელის ურთიერთობების ბუნების განზრახ დამახინჯების მცდელობები“.

„პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა არაერთხელ განაცხადა უმაღლეს საერთაშორისო ფორუმებზე, რომ აზერბაიჯანი მხარს უჭერს პალესტინის საკითხის გადაწყვეტას საერთაშორისო სამართლისა და გაეროს შესაბამისი რეზოლუციების საფუძველზე, „ორი სახელმწიფოს“ პრინციპის საფუძველზე“, - ნათქვამია განცხადებაში.

თურქეთთან მზარდი კონფლიქტის მოგვარება შესაძლოა რთული აღმოჩნდეს. ალიევის ადმინისტრაცია თურქეთის კრიტიკას ეროვნული ღირსების დარღვევად წარმოაჩენს.

„ბაქოს პოზიცია ნათელია: ურთიერთპატივისცემა გულისხმობს ურთიერთპასუხისმგებლობას. აზერბაიჯანის სუვერენული გადაწყვეტილებების პატივისცემა ისეთივე ბუნებრივი და აუცილებელია, როგორც თურქეთის სუვერენული გადაწყვეტილებების პატივისცემა“, - ნათქვამია კომენტარში, რომელიც 13 ოქტომბერს გამოქვეყნდა მთავრობასთან დაახლოებულმა გამოცემამ Report.az.

ავტორი: მარიამ იმერლიშვილი, ექსპრესნიუსის რეპორტიორი 2020 წლიდან

სოციალური ქსელები

აზერბაიჯანში ჰიჯაბის აკრძალვის წინააღმდეგ საპროტესტო აქციები სპონტანურია

ირანი ჰორმუზის სრუტეში გადაადგილების შეზღუდვას გააგრძელებს, თუ ქვეყნის უფლებები დაცული არ იქნება

Eurasianet: აზერბაიჯანი და თურქეთი სკოლებში ჰიჯაბის აკრძალვის გამო ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ

საია - პარტიების აკრძალვის მიზანი არა კონსტიტუციური წესრიგის დაცვა, არამედ პოლიტიკური კონკურენციის მოსპობა და ძალაუფლების შენარჩუნებაა