აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა, დანიის პრემიერ-მინისტრმა მეტე ფრედერიკსენმა და გრენლანდიის პრემიერ-მინისტრმა იენს-ფრედერიკ ნილსენმა 22 სექტემბერს ხელი მოაწერეს შეთანხმებას არქტიკასა და ჩრდილო ატლანტიკაში უსაფრთხოების გაძლიერების შესახებ, იტყობინება Associated Press.

დოკუმენტი აფართოებს აშშ-ის სამხედრო ყოფნას გრენლანდიაში, მაგრამ ინარჩუნებს დანიის კონტროლს კუნძულზე.

შეთანხმებას ხელი მოეწერა ნიუ-იორკში, გაეროს გენერალური ასამბლეის 81-ე სესიის ფარგლებში. ტრამპმა შეთანხმებას „უზარმაზარი“ უწოდა აშშ-ის, ევროპისა და გრენლანდიისთვის.

შეთანხმება საშუალებას აძლევს ვაშინგტონს მოდერნიზება და გაფართოება მოახდინოს ოპერაციების განხორციელება პიტუფიკში, გრენლანდიის ჩრდილო-დასავლეთით, აშშ-ის ბაზაზე, ასევე შექმნას ახალი თავდაცვითი ობიექტები სამხრეთით ნარსარსუაკსა და აღმოსავლეთ სანაპიროზე მესტერსვიგში. გარდა ამისა, აშშ შეძლებს კუნძულზე დამატებითი თავდაცვითი ზონების შექმნას და სამხედრო ინფრასტრუქტურის გაფართოებას.

როიტერმა ადრე გაავრცელა ინფორმაცია, რომ შეერთებული შტატები გეგმავს ნარსარსუაკში სამხედრო ბაზის აღდგენას, სადაც ცივი ომის დროს ამერიკული ობიექტი Bluie West One იყო განთავსებული, და სამხედრო ყოფნის დამყარებას მესტერსვიგში.

შეთანხმება ითვალისწინებს ამერიკული ჯარების ფართო გადაადგილების თავისუფლებას გრენლანდიაში, მათ შორის წყალქვეშა ტერიტორიებზე წვდომას. ვაშინგტონს ასევე შეეძლება კუნძულზე ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ დაგეგმილი „ოქროს გუმბათის“ რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემის ელემენტების განთავსება.

თუმცა, დოკუმენტი არ ითვალისწინებს გრენლანდიის შეერთებული შტატებისთვის გადაცემას. კუნძული რჩება თვითმმართველ ტერიტორიად დანიის სამეფოს შემადგენლობაში. უფრო მეტიც, შეთანხმება ძალაში დარჩება მაშინაც კი, თუ გრენლანდია დამოუკიდებლობას მოიპოვებს, იმ პირობით, რომ ის შეინარჩუნებს ნატოს წევრობას.

კონკრეტულად არის განსაზღვრული, რომ ნატოს არაწევრი სახელმწიფოები ვერ შეძლებენ საკუთარი სამხედრო ობიექტების შექმნას ან გრენლანდიაში მუდმივი სამხედრო ყოფნის შენარჩუნებას შეთანხმების ყველა მხარის თანხმობის გარეშე.

ტრამპი რამდენიმე წლის განმავლობაში მხარს უჭერდა გრენლანდიაზე ამერიკის კონტროლს. მეორე ვადის განმავლობაში მან არაერთხელ განაცხადა კუნძულის შეძენის აუცილებლობის შესახებ და არ გამორიცხა ძალის გამოყენება. სამშაბათს, შეთანხმების ხელმოწერის შემდეგ, ტრამპმა უარი თქვა კითხვაზე პასუხის გაცემაზე, მთლიანად მიატოვა თუ არა მან გრენლანდიის შეძენის იდეა.

ამერიკის სამხედრო ყოფნა გრენლანდიაში ათწლეულების განმავლობაში არსებობდა. ცივი ომის დროს აშშ-ს იქ 17 სამხედრო ობიექტი და 10 000-ზე მეტი ჯარისკაცი ჰყავდა. ამჟამად, მხოლოდ პიტუფიკის ბაზა ფუნქციონირებს, რომელიც პასუხისმგებელია რაკეტების შესახებ შეტყობინებაზე, რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვასა და კოსმოსურ თვალთვალზე. ახალი შეთანხმება ცივი ომის შემდეგ კუნძულზე ამერიკული სამხედრო ინფრასტრუქტურის ყველაზე მასშტაბური გაფართოება იქნება.

დანიის პრემიერ-მინისტრმა შეთანხმებას ისეთი ხელშეკრულება უწოდა, რომელიც შეიძლება „სამუდამოდ გაგრძელდეს“, ხოლო გრენლანდიის მთავრობის მეთაურმა მას ისეთი შეთანხმება უწოდა, რომელიც სამივე მხარისთვის სასარგებლოა. ნატოს გენერალურმა მდივანმა მარკ რუტემ ასევე მიესალმა შეთანხმებას და განაცხადა, რომ ის გააძლიერებს კოლექტიურ უსაფრთხოებას სტრატეგიულად მნიშვნელოვან რეგიონში.

ავტორი: მარიამ იმერლიშვილი, ექსპრესნიუსის რეპორტიორი 2020 წლიდან

სოციალური ქსელები

პენტაგონი: ირანში კონფლიქტში დაღუპული ამერიკელი სამხედროების რიცხვი 19-მდე გაიზარდა

თვეების განმავლობაში მიმდინარე დავის შემდეგ, ტრამპმა დანიასთან და გრენლანდიასთან შეთანხმებას მოაწერა ხელი

Iltalehti: ბალტიისპირეთის თავდაცვის მინისტრებმა ფონ დერ ლაიენს საიდუმლო წერილი მისწერეს

მაკრონი: ირანის დაბომბვა ქვეყანაში ხელისუფლების შეცვლას არ გამოიწვევს