ევროკომისიამ მიიღო დოკუმენტების პაკეტი, რომელიც გაფართოებისწინა პოლიტიკას გადახედავს, განსაზღვრავს პოლიტიკურ ორიენტირებს და იმ ქმედებებს, რომლებიც აუცილებელია ევროკავშირის მომავალი გაფართოებისთვის მოსამზადებლად. - წერია ევროკომისიის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.
დოკუმენტში საუბარია ოთხ კანდიდატ ქვეყანაზე - ალბანეთზე, მოლდოვაზე, მონტენეგროსა და უკრაინაზე, რომელთათვისაც 2026 წლის გაფართოების პაკეტის ფარგლებში ევროკომისია საორიენტაციო საგზაო რუკებს წარადგენს.
საქართველო გაფართოვების პაკეტში "ქართული ოცნების" რეჟიმის პოლიტიკის შედეგად აღარ მოიაზრება.
"ევროკომისიამ მიიღო პაკეტი გაფართოებისწინა პოლიტიკის გადახედვის შესახებ, რომელშიც განსაზღვრულია პოლიტიკის მიმართულებები და ქმედებები, რაც აუცილებელია კავშირის მომავალი გაფართოებისთვის მოსამზადებლად.
დღეს წარმოდგენილ პაკეტში კომისია სიღრმისეულად აფასებს ჩვენს პოლიტიკას მომავალი გაფართოების კონტექსტში. მასში აღწერილია, თუ როგორ შეიძლება არსებული ხელშეკრულებების ჩარჩოსა და გაწევრიანების შესახებ მომავალი ხელშეკრულებების გამოყენება კავშირის გასაფართოებლად და ახალი წევრების მისაღებად.
დოკუმენტი ასევე გვთავაზობს დამცავ მექანიზმებს გაწევრიანების შესახებ მომავალი ხელშეკრულებებისთვის — მათ შორის, გაძლიერებულ სექტორულ დამცავ ზომებსა და ინსტიტუციური დაცვის ახალ დებულებას — რათა უზრუნველყოფილ იქნას გაწევრიანების მოლაპარაკებებისას აღებული ვალდებულებების სტაბილური შესრულება გაწევრიანების შემდეგაც.
პაკეტი ასევე აძლიერებს ეტაპობრივი ინტეგრაციის პროცესს და მას უფრო თანმიმდევრულს, სტრუქტურირებულსა და პროგნოზირებადს ხდის. ეს გაუმჯობესებული პროცესი ხელს შეუწყობს კანდიდატი ქვეყნების მომზადებას წევრობისთვის კავშირის კონკრეტულ პოლიტიკებში ადრეული ჩართულობის გზით (შესაბამისი პირობების დაკმაყოფილების შემთხვევაში). ეს საშუალებას იძლევა, გაიზარდოს ადმინისტრაციული შესაძლებლობები, გაძლიერდეს მზადყოფნა გაწევრიანებისთვის და წევრობამდეც კი მიიღწეს ხელშესახები სარგებელი როგორც ევროკავშირის, ისე გაფართოების პროცესში მყოფი ქვეყნების მოქალაქეებისა და ბიზნესისთვის. მონაწილეობა კვლავაც დაეფუძნება მიღწევებს, იქნება პირობითი და შექცევადი, და დამოკიდებული იქნება პოლიტიკურ მზადყოფნასა და სტრატეგიულ თანხვედრაზე.
დღევანდელი პაკეტი საფუძვლად დაედება წევრ ქვეყნებს შორის გაფართოებისა და რეფორმების შესახებ სტრატეგიულ განხილვებს, მათ შორის ოქტომბერში დაგეგმილ ევროპულ საბჭოზე. ის განსაზღვრავს ევროპარლამენტთან და საბჭოსთან თანამშრომლობის მიმართულებებს მომავალი გაწევრიანებისთვის საჭირო ინსტიტუციური და ოპერაციული ცვლილებების კუთხით.
პოლიტიკის ადაპტაცია გაფართოებული კავშირისთვის
დღეს წარმოდგენილი პოლიტიკის გადახედვის შედეგები აჩვენებს, რომ კავშირს შეუძლია ახალი წევრების მიღება არსებული ხელშეკრულებების ჩარჩოსა და გაწევრიანების შესახებ ხელშეკრულებების ფარგლებში. სხვადასხვა პოლიტიკის სფეროში ადმინისტრაციული შესაძლებლობები და იმპლემენტაცია ყველაზე ხშირად დასახელებული მოთხოვნებია როგორც ევროკავშირის, ისე გაფართოების პროცესში მყოფი ქვეყნებისთვის. გაწევრიანებამდე აუცილებელია (და განხორციელდება) ისეთი ასპექტების გაძლიერება, როგორიცაა: კვალიფიკაცია, მარეგულირებელი და საზედამხედველო შესაძლებლობები, ურთიერთთავსებადი სისტემები და ადმინისტრაციებს შორის თანამშრომლობა.
რაც შეეხება საბიუჯეტო საკითხებს, პოლიტიკის გადახედვა ხაზს უსვამს, რომ კავშირის ბიუჯეტს შეუძლია ახალი წევრი ქვეყნების ინტეგრირება ისე, რომ პარ უკრაინისთვის, მისი სოფლის მეურნეობის სექტორის მასშტაბის, სტრუქტურისა და ძალიან მაღალი პროდუქტიულობის გათვალისწინებით, მიზნობრივი შეთანხმებები მნიშვნელოვნად შეზღუდავს მგრძნობიარე სოფლის მეურნეობის პროდუქტების ფინანსურ მხარდაჭერას და ბაზარზე წვდომას, ამავდროულად დაეხმარება უკრაინას დაუბრუნდეს წვდომას მის ტრადიციულ მესამე ქვეყნების საექსპორტო ბაზრებზე.
მმართველობის გაძლიერება უფრო დიდი კავშირისთვის
ამჟამინდელ გეოპოლიტიკურ გარემოში, ევროკავშირმა უნდა შეცვალოს თავისი მმართველობა, რათა გადაწყვეტილების მიღება უფრო სწრაფი და ეფექტური იყოს. ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული შესაძლებლობების მაქსიმალურად გამოყენებით, კავშირს შეუძლია გააძლიეროს მოქმედების უნარი, მოემზადოს მომავალი წევრებისთვის და უკეთ მოემზადოს მომავლისთვის.
ამ მიზნით, კომისია გააგრძელებს „პასერელის“ პუნქტების გამოყენებას ერთსულოვნებიდან კვალიფიციურ უმრავლესობაზე გადასასვლელად ისეთ ძირითად სფეროებში, როგორიცაა სანქციები, საგადასახადო თაღლითობა და ფისკალური ზომები ენერგეტიკულ პოლიტიკაში. გარდა ამისა, კომისია განიხილავს მოსალოდნელ წინადადებებს, რათა დაადგინოს, თუ სად შეიძლება გაძლიერებული თანამშრომლობა დაეხმაროს მუდმივი ბლოკირების დაძლევას. გაფართოების სფეროში, კომისია გვთავაზობს კვალიფიციური უმრავლესობით ხმის მიცემის გამოყენებას მოლაპარაკებების კლასტერების გახსნისა და გაწევრიანების მოლაპარაკებებში სხვა შუალედური გადაწყვეტილებებისთვის, რაც პროცესს უფრო დინამიურს გახდის.
კომისია ასევე გვთავაზობს, ევროპარლამენტთან და საბჭოსთან ერთად შეისწავლოს მე-7 მუხლით გათვალისწინებული პროცედურების უფრო ეფექტური განხორციელების გზები, შესაძლო ვადების ჩათვლით. ყოველწლიური ანგარიშები გაფართოებისა და კანონის უზენაესობის შესახებ კვლავაც მთავარი მონიტორინგის ინსტრუმენტების ფუნქციას შეასრულებს.
, ხოლო ეს უკანასკნელი გავრცელდება სხვა კანდიდატ ქვეყნებზეც, როგორც კი ისინი ამისთვის მზად იქნებიან.
კანდიდატი ქვეყნების ეტაპობრივი ინტეგრაცია ევროკავშირში
უფრო მჭიდრო ინტეგრაციამ ხელშესახები სარგებელი უნდა მოუტანოს როგორც ევროკავშირის, ისე კანდიდატი ქვეყნების მოქალაქეებსა და ბიზნესს. კომისია მოახდენს ეტაპობრივი ინტეგრაციის არსებული ინსტრუმენტების ინვენტარიზაციას და გამოავლენს ინტეგრაციის გაღრმავების შესაძლებლობებს ისეთ სტრატეგიულ სექტორებში, როგორიცაა ენერგეტიკა, ტრანსპორტი, ციფრული სფერო და თავდაცვა. ეს პროცესი შეავსებს და გააძლიერებს გაწევრიანების პროცედურას, ხელს შეუწყობს ადმინისტრაციული შესაძლებლობებისა და ურთიერთნდობის განვითარებას, ამასთანავე, შეინარჩუნებს პირობითობისა და შექცევადობის პრინციპებს. კომისია დაიწყებს ყოველწლიურ დიალოგს გაფართოების პროცესში ჩართულ პარტნიორებთან, რათა თვალი ადევნოს პროგრესს, გამოავლინოს შესაძლებლობები და აღმოფხვრას ეტაპობრივ ინტეგრაციასთან დაკავშირებული ხარვეზები.
სექტორული და ინსტიტუციური დამცავი მექანიზმები
როგორც ევროკავშირის გაფართოების პოლიტიკის შესახებ 2025 წლის კომუნიკაციაში იყო აღნიშნული, გაწევრიანების შესახებ მომავალი ხელშეკრულებები უნდა მოიცავდეს უფრო მტკიცე დამცავ მექანიზმებს იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც ადგილი აქვს გაწევრიანების მოლაპარაკებების ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულებებისგან სერიოზულ უკუსვლას. დღეს კომისია გვთავაზობს ამ მექანიზმების საერთო ჩარჩოს. გაწევრიანების შესახებ მომავალი ხელშეკრულებები გააძლიერებს არსებულ სექტორულ დამცავ მექანიზმებს და შემოიტანს ახალ ინსტიტუციურ მექანიზმს. კერძოდ, გაწევრიანების შემდეგ მნიშვნელოვნად გახანგრძლივდება ის პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც შესაძლებელი იქნება დამცავი მექანიზმების ამოქმედება ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ეკონომიკა, შიდა ბაზარი, ასევე მართლმსაჯულება და საშინაო საქმეები. სპეციალური ინსტიტუციური მექანიზმი უზრუნველყოფს რეაგირებას ევროკავშირის შესახებ ხელშეკრულების (TEU) მე-2 მუხლში გათვალისწინებული ღირებულებებისა და გულწრფელი თანამშრომლობის პრინციპის სერიოზულ დარღვევებზე. ყველაზე მძიმე შემთხვევებში, ზომები შესაძლოა მოიცავდეს საბჭოში ხმის მიცემის უფლების შეჩერებას. საჭიროების შემთხვევაში, შესაძლოა გამოყენებულ იქნას გარდამავალი ღონისძიებებიც, მათ შორის მუშახელისა და მომსახურების თავისუფალი გადაადგილების, სოფლის მეურნეობის, მგრძნობიარე პროდუქტების, დაფინანსებისა და საერთო სისტემებში მონაწილეობის კუთხით. შეზღუდული ვადით, ახალმა წევრმა სახელმწიფომ ასევე შეიძლება აიღოს ვალდებულება, არ დაბლოკოს გაფართოების მომავალი ეტაპები ორმხრივი დავების გამო.
შემდგომი ნაბიჯები
კომისია მოუწოდებს ევროპულ საბჭოსა და ევროპარლამენტს, გაააქტიურონ დისკუსიები, ასევე ინსტიტუციური მომ წინაპირობა
2023 წელს „კავშირის მდგომარეობის“ შესახებ გამოსვლისას, პრეზიდენტმა ფონ დერ ლაიენმა მოუწოდა კავშირს, გაეზიარებინა გაფართოების პროცესში ჩართული ქვეყნების მონდომება და დააანონსა გაფართოებისწინა პოლიტიკის გადახედვა. იმავე წელს მიღებულმა გრანადის დეკლარაციამ განსაზღვრა პარალელური ვალდებულებები: ერთი მხრივ, გაფართოების პროცესში ჩართული ქვეყნებისთვის — რეფორმების წინსვლის კუთხით, და მეორე მხრივ, კავშირისთვის — აუცილებელი შიდა მოსამზადებელი ღონისძიებების განხორციელების კუთხით. ევროკომისიის 2024 წლის მარტის კომუნიკაციამ, რომელიც გაფართოებისწინა პოლიტიკის გადახედვას ეხებოდა, განსაზღვრა სამუშაო პროგრამა ოთხი მიმართულებით: ღირებულებები, პოლიტიკა, ბიუჯეტი და მმართველობა. 2024 წლის ივნისში ევროპულმა საბჭომ დაამტკიცა შიდა რეფორმებზე მუშაობის სამომავლო გზამკვლევი და კომისიას დაავალა, წარმოედგინა პოლიტიკის სიღრმისეული ანალიზი და პრაქტიკული ნაბიჯები აღნიშნულ ოთხ სფეროში.
2024–2029 წლების პოლიტიკურ სახელმძღვანელო პრინციპებში კომისიამ აიღო ვალდებულება, წარედგინა წინადადებები კავშირის ქმედუნარიანობის გაძლიერების მიზნით. პარალელურად, საკუთარი პოზიცია დააფიქსირა ევროპარლამენტმაც: ხელშეკრულების რეფორმირების შესახებ 2023 წლის წინადადებებით, ასევე — გაფართოების შესახებ მოლაპარაკებების ინსტიტუციურ შედეგებზე მომზადებული 2025 წლის ანგარიშითა და რეზოლუციით. - წერია კომისიის გავრცელებულ ცნობაში.
ავტორი: ირაკლი მანაგაძე , ექსპრესნიუსის რეპორტიორი 2009 წლიდან
epn.ge (@expressnews.ge)
