მოსკოვში წარმოდგენილი იყო პროექტი, რომელიც რუსეთს, საქართველოსა და სომხეთს შორის აფხაზეთის გავლით რკინიგზისა და გზის დამაკავშირებელ კავშირს გულისხმობს, იუწყება „ვექტორ კავკაზა“.

ინიციატივა, სახელწოდებით „პუტინის გზა“, გვთავაზობს საბჭოთა ეპოქაში არსებული სატრანსპორტო მარშრუტის აღდგენას. მისი ავტორები გვთავაზობენ პროექტის განხილვას სამხრეთ კავკასიის მომავალი ერთიანი სატრანსპორტო და ლოგისტიკური სისტემის ნაწილად.

პროექტი 28 სექტემბერს წარდგენილი იყო საერთაშორისო კონფერენციაზე „სამხრეთ კავკასიაში სატრანსპორტო და ლოგისტიკური კავშირების განვითარების პერსპექტივები“, რომელიც ორგანიზებული იყო რუსული და სომხური კვლევითი ინსტიტუტების მონაწილეობით. ინიციატორი იყო კომუნიკაციების განვითარების ეროვნული კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი ვლადისლავ გასუმიანოვი. სომხეთში ამ იდეას აქტიურად განიხილავენ ზოგიერთი ექსპერტი, რომლებიც მას რეგიონის სატრანსპორტო და გეოპოლიტიკური კონფიგურაციის ცვლილებებს უკავშირებენ.

„შეცვლილი რეალობა“

ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რუსული კვლევების ცენტრის დირექტორმა, არამ საფარიანმა, განაცხადა, რომ აფხაზეთის გავლით რკინიგზის აღდგენის საკითხი კვლავ ყურადღების ცენტრში მოექცა „მნიშვნელოვნად შეცვლილი“ პოლიტიკური და გეოპოლიტიკური სიტუაციის გამო.

მისი თქმით, მოსკოვი-თბილისის რკინიგზის მარშრუტის აფხაზეთის გავლით აღდგენის შესაძლებლობა ჯერ კიდევ 2016 წელს განიხილებოდა, თუმცა ინიციატივა არ განხორციელებულა. საფარიანი ახლა გვთავაზობს, რომ ეს საკითხი განვიხილოთ არა როგორც ცალკე რუსული პროექტი, რომელიც კონკურენციას უწევს სხვა მარშრუტებს, არამედ როგორც სამხრეთ კავკასიის სატრანსპორტო სისტემის ელემენტი.

ალტერნატიული კვლევითი ცენტრის დირექტორი, ტატულ მანასერიანი, ასევე მიიჩნევს, რომ აფხაზეთის გავლით რკინიგზის აღდგენამ შესაძლოა რეგიონს ეკონომიკური სარგებელი მოუტანოს. მის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სატრანსპორტო კავშირების განვითარება უნდა განიხილებოდეს რუსეთსა და საქართველოს შორის ურთიერთობების ცვლილებების გათვალისწინებით. მანასერიანი მიიჩნევს, რომ თბილისი გადაწყვეტილებების მიღებისას სულ უფრო მეტად ამახვილებს ყურადღებას საკუთარ ეროვნულ ინტერესებზე და შესაბამისად, შესაძლოა, მომავალში რკინიგზის მარშრუტი ეკონომიკურად მომგებიანად მიიჩნიოს.

თუმცა, ეს შეფასება არ ასახავს საქართველოს ხელისუფლების პოზიციას, რომელიც აფხაზეთის გავლით სატრანსპორტო კავშირების აღდგენის საკითხს, პირველ რიგში, ქვეყნის ტერიტორიულ მთლიანობას უკავშირებს.

კონკურენტი სატრანსპორტო პროექტები

„პუტინის გზის“ გაჩენა სამხრეთ კავკასიაში სატრანსპორტო კავშირების მასშტაბური რეფორმის ფონზე ხდება. დღეს ერთ-ერთი მთავარი პროექტია TRIPP (ტრამპის გზა საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის), რომელიც ითვალისწინებს სომხეთში მულტიმოდალური ინფრასტრუქტურის განვითარებას და აზერბაიჯანის მატერიკული ნაწილის ნახიჩევანთან დაკავშირებას.

ერევანი ხაზს უსვამს, რომ TRIPP უნდა განხორციელდეს სომხეთის სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და იურისდიქციის საფუძველზე. სომხეთის ხელისუფლება ასევე განიხილავს პროექტს, როგორც უფრო ფართო კონცეფციის „მსოფლიოს გზაჯვარედინის“ ნაწილს.

პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა სექტემბერში განაცხადა, რომ TRIPP-ის განხორციელება უკვე პრაქტიკულ ეტაპზე გადავიდა. მისი თქმით, პროექტი საბოლოოდ უზრუნველყოფს სომხეთს რკინიგზით აზერბაიჯანთან და აზერბაიჯანის გავლით რუსეთთან, ცენტრალურ აზიასთან და ჩინეთთან. ამავდროულად, ერევანი კვლავ ხაზს უსვამს, რომ სატრანსპორტო მარშრუტებმა სრულად უნდა შეინარჩუნოს სომხეთის სუვერენიტეტი.

ამ ფონზე, „პუტინის გზა“ შეიძლება განვიხილოთ, როგორც რეგიონული კავშირის კიდევ ერთი კონფიგურაციის შეთავაზების მცდელობა - რუსეთის მონაწილეობით და აფხაზეთის გავლით მარშრუტის გამოყენებით.

მთავარი პრობლემა: საქართველო

რუსული პროექტის განხორციელების მთავარ დაბრკოლებად საქართველოს პოზიცია რჩება. აფხაზეთის გავლით რკინიგზის მოძრაობა შეჩერდა 1990-იანი წლების დასაწყისში ქართულ-აფხაზური კონფლიქტისა და ინფრასტრუქტურის განადგურების შემდეგ.

2026 წლის თებერვალში რუსეთის ვიცე-პრემიერმა ალექსეი ოვერჩუკმა განაცხადა რუსეთსა და საქართველოს შორის აფხაზეთის გავლით რკინიგზის აღდგენის შესაძლებლობის შესახებ. თუმცა, თბილისი ასეთი მომსახურების აღდგენას ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის საკითხს და რუსეთის ჯარების ყოფნას აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში უკავშირებს.

ავტორი: ირაკლი მანაგაძე , ექსპრესნიუსის რეპორტიორი 2009 წლიდან

სოციალური ქსელები

„პუტინის გზა“: მოსკოვი რუსეთიდან საქართველოს გავლით სომხეთამდე რკინიგზის მარშრუტის პოპულარიზაციას იწყებს

„თბილისობის“ დღესასწაულთან დაკავშირებით საავტომობილო გადაადგილება რამდენიმე ქუჩაზე დროებით იზღუდება

საქართველოს საპატრიარქოს მსოფლიო საპატრიარქოს წარმომადგენელი ეწვია

ვაიმარის სამკუთხედის ელჩებმა საქართველოში ერთობლივი ქმედების პერსპექტივები განიხილეს