პლატფორმებისა და გვერდების დაბლოკვასამართლებრივი რეაგირების ფარგლებში, ფულად სანქციებთან ერთად, შსს-ს შეუძლია მიმართოს სასამართლოს ან კომუნიკაციების კომისიას იმ ინტერნეტ-რესურსების, ორგანიზებული გვერდებისა და პლატფორმების შეზღუდვის ან დაბლოკვის მოთხოვნით, რომლებიც სისტემატურად გამოიყენებიან აგრესიული, შეურაცხმყოფელი კამპანიების საწარმოებლად.

ოპონენტები და უფლებადამცველები მიიჩნევენ, რომ მსგავსი სამმართველოს შექმნა შეიცავს არაპირდაპირი ცენზურის რისკებს, რადგან რთულია ობიექტურად განისაზღვროს, სად მთავრდება მწვავე პოლიტიკური კრიტიკა და სად იწყება "შეურაცხმყოფელი კამპანია". შესაბამისად, ოფიციალური ონლაინ მედიის დაბლოკვა ნაკლებად სავარაუდოა, მაგრამ მის მიმართ სამართლებრივი წნეხის ან ფულადი სანქციების გაზრდა სრულიად რეალურია.

საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით, ონლაინ მედიის (საინფორმაციო სააგენტოების, გაზეთების ვებგვერდების) სრული დაბლოკვა უკიდურესად რთული და ნაკლებად რეალური პროცედურაა, რადგან: კონსტიტუცია იცავს სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას. მედიის ბლოკირება აღქმული იქნება, როგორც პირდაპირი ცენზურა. სიძულვილის ენა, ცილისწამება და შეურაცხყოფა საქართველოში ამ ეტაპზე დეკრიმინალიზებულია (არ წარმოადგენს სისხლის სამართლის დანაშაულს) და მათზე მხოლოდ სამოქალაქო ან ადმინისტრაციული დავაა შესაძლებელი.

ვებგვერდების სრული ბლოკირება ხდება მხოლოდ მძიმე სისხლის სამართლის დანაშაულის (ნარკოტიკები, ტერორიზმი, პორნოგრაფია, ფიშინგი) ან საავტორო უფლებების მასობრივი დარღვევის დროს.

ახალი სამმართველოს შექმნის მიზანია არა საიტების გათიშვა, არამედ „სისტემური მონიტორინგი და სამართლებრივი რეაგირება“. ონლაინ მედიის შემთხვევაში ეს შეიძლება გამოიხატოს: კონკრეტული მედიასაშუალების ან ჟურნალისტის დაჯარიმება, თუ მათი კონტენტი დაარღვევს კანონს. თუ საქმე ეხება მაუწყებლებს (ან მათ ონლაინ პლატფორმებს), კომუნიკაციების კომისიას უკვე აქვს ბერკეტები სიძულვილის ენის გავრცელებაზე რეაგირებისთვის.

დღემდე, მედიაში სიძულვილის ენისა და არაკორექტული კონტენტის რეგულირების მთავარ ინსტრუმენტად მედიის თვითრეგულირების მექანიზმები (მაგალითად, ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია ან მედიასაშუალებების შიდა საბჭოები) მიიჩნეოდა. თუმცა, ბოლო წლებში „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში შესულმა ცვლილებებმა სიძულვილის ენაზე რეაგირების ნაწილი კომუნიკაციების კომისიის (ComCom) დაქვემდებარებაში გადაიტანა.შსს-ში სპეციალური სამმართველოს შემოსვლა ამ სქემას კიდევ უფრო ამკაცრებს:თვითრეგულირება სუსტდება: პროფესიული სტანდარტების შიდა კონტროლი, რომელიც სარედაქციო დამოუკიდებლობის გარანტი იყო, კარგავს პირველად მნიშვნელობას.შსს, როგორც „პირველადი ფილტრი“: სამართალდამცავი უწყება ხდება ძირითადი მაკონტროლებელი, რომელიც სისტემურად დააკვირდება ინტერნეტ-სივრცეს, დააფიქსირებს დარღვევებს და მოახდენს მათ იდენტიფიცირებას.

 რას უნდა ელოდოს ონლაინ მედია? (მთავარი რისკები და სცენარები)მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალური საინფორმაციო სააგენტოებისა და ონლაინ გამოცემების სრული ბლოკირება (სიტყვის თავისუფლების კონსტიტუციური გარანტიების გამო) ნაკლებად რეალურია, მედიასაშუალებებს რამდენიმე მნიშვნელოვანი მიმართულებით მოუწევთ წნეხთან გამკლავება:ა) მკაცრი ადმინისტრაციული და ფულადი სანქციებიშსს-ს ახალ სამმართველოს ექნება ბერკეტი, მონიტორინგის შედეგად გამოვლენილ დარღვევებზე (სიძულვილის ენა, ცილისწამება, დეზინფორმაციული შეურაცხმყოფელი კამპანიები) მოახდინოს სამართლებრივი რეაგირება. ეს გულისხმობს მსხვილ ფულად ჯარიმებს, რაც მცირე და საშუალო ონლაინ მედიასაშუალებებისთვის შესაძლოა ფინანსური კოლაფსის მიზეზი გახდეს.ბ) ComCom-თან კოორდინაცია და კონტენტის იძულებითი წაშლათუ შსს-ს სამმართველო ონლაინ მედიის ვებგვერდზე ან მის სოციალურ ქსელებში აღმოაჩენს კონტენტს, რომელიც კანონმდებლობით „დაუშვებელ პროდუქციად“ კლასიფიცირდება, ის მიმართავს კომუნიკაციების კომისიას. ComCom-ს კი აქვს უფლებამოსილება, აიძულოს პლატფორმა, წაშალოს კონკრეტული სტატია ან ვიდეო, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი გამოიყენოს სანქციები ინტერნეტ-პროვაიდერების მეშვეობით.გ) „მკითხველის კომენტარების“ კონტროლიონლაინ მედიისთვის ყველაზე დიდი გამოწვევა საკუთარ ვებგვერდებსა და Facebook-გვერდებზე მკითხველთა მიერ დატოვებული კომენტარები გახდება. ახალი სამმართველო დააკვირდება არა მხოლოდ ჟურნალისტურ ტექსტებს, არამედ საჯარო სივრცეში მიმდინარე დისკუსიებს. მედიასაშუალებებს, სავარაუდოდ, დაეკისრებათ ვალდებულება, მკაცრად გაფილტრონ ან მოდერაცია გაუკეთონ მომხმარებელთა კომენტარებს, რათა თავიდან აიცილონ სოლიდარული პასუხისმგებლობა სიძულვილის ენის ტირაჟირებაზე.3. მთავარი საფრთხე: მსყინავი ეფექტი (Chilling Effect) და ცენზურის რისკებიმედიაექსპერტები და უფლებადამცველები შიშობენ, რომ ტერმინების — „შეურაცხმყოფელი კამპანია“ და „აგრესიული კომუნიკაცია“ — ბუნდოვანი სამართლებრივი დეფინიცია სახელმწიფოს აძლევს ინტერპრეტაციის ფართო შესაძლებლობას.

სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლება დაცულია კონსტიტუციით. არასამთავრობო ორგანიზაციები კი ამბობენ, რომ "ოცნება" კონსტიტუციის წინააღმდეგ მიდის და ცენზურის დაკანონების გამართლებას უცხო ქვეყნის მაგალითებით ცდილობს. ლევან ნატროშვილი ამბობს, რომ ევროპულ სახელმწიფოებში კანონი ასეთი მკაცრი არ არის. რეგულაცია მხოლოდ კონკრეტულ მიმართულებებს ეხება, რელიგიური ან სექსუალური სახის ინფორმაციას.

შსს-ს ახალი სამმართველოს შექმნა ონლაინ მედიას აიძულებს, გადახედოს საკუთარ სარედაქციო პოლიტიკასა და ციფრული პლატფორმების მოდერაციის წესებს. რეალობა აჩვენებს, რომ სახელმწიფო სულ უფრო მეტად ცდილობს ინტერნეტ-სივრცის სამართლებრივ ჩარჩოებში მოქცევას. ონლაინ მედიას მოუწევს ბალანსირება პროფესიულ სიტყვის თავისუფლებასა და ახალ, გამკაცრებულ სახელმწიფო მონიტორინგის სისტემას შორის, სადაც შეცდომის ფასი არა მხოლოდ რეპუტაციული, არამედ მძიმე ფინანსური სანქციები იქნება.

ავტორი: ექსპრესნიუსი,

სოციალური ქსელები

რა საფთხე ელოდება ონლაინ მედიას რეჟიმის ახალი ცენზურით

რატომ ჰგავს რეჟიმის ინიციატივა, დაამკვიდროს აღვირახსნილი ცენზურა რუსულ მოდელს - განვიხილავთ დეტალურად

„გაიარე მეტი უსაფრთხოდ“ - „თეგეტას“ ახალი კამპანია საგზაო უსაფრთხოების კულტურის გასაძლიერებლად

Anchorსაქართველოს ბანკისა და ლურჯი მოცვის მწარმოებელთა ასოციაციის თანამშრომლობის ფარგლებში, საქართველოს საერთაშორისო მოცვის ორგანიზაციის თავმჯდომარე ეწვია