არასამთავრობო ორგანიზაცია „საერთაშორისო გამჭვირვალობა/საქართველო“ იუწყება, რომ საქართველოში 90 პირია, რომლებსაც „საერთაშორისო გამჭვირვალობა“ პოლიტიკურ პატიმრებად მიიჩნევს.

ადამიანის უფლებათა და სამართლიანობის პროგრამის ხელმძღვანელმა, სანდრო ბარამიძემ, ბრიფინგზე განაცხადა, რომ ასეთი პირები უფრო მეტი იყვნენ, თუმცა ზოგიერთმა მათგანმა პროკურატურასთან საპროცესო გარიგება დადო.

არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სიის შედგენისას ორგანიზაცია ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის რეზოლუციით დადგენილი კრიტერიუმებით ხელმძღვანელობდა. არსებობს ხუთი კრიტერიუმი და პირის პოლიტიკურ პატიმრად ცნობისთვის საკმარისია მათგან მინიმუმ ერთის დაკმაყოფილება.

სიაში მითითებულია ადამიანის ფუნდამენტური უფლებების დარღვევები, პოლიტიკურად მოტივირებული პატიმრობა, არაპროპორციული სასჯელი, დისკრიმინაციული დევნა და სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევა.

„ამ 90 პირიდან აბსოლუტური უმრავლესობა ერთზე მეტ კრიტერიუმს აკმაყოფილებს და ბევრი ხუთივეს აკმაყოფილებს“. „ამდენი პოლიტიკური პატიმარი საქართველოს ისტორიაში უზარმაზარი შავი ლაქაა“, - თქვა ბარამიძემ.

მან სიაში შეყვანილ პირებს შორის მზია ამაღლობელი და ელენე ხოშტარია დაასახელა.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველომ“ ასევე გამოაქვეყნა იმ პირთა სრული სია, რომლებსაც ორგანიზაცია პოლიტიკურ პატიმრებად მიიჩნევს.

შავი ლაქა დემოკრატიის ისტორიაში: რას ნიშნავს 90 პოლიტპატიმრის არსებობა საქართველოში?

საქართველოს მართლმსაჯულების სისტემა და ადამიანის უფლებების მდგომარეობა კრიტიკულ ზღვარს მიუახლოვდა. ავტორიტეტული არასამთავრობო ორგანიზაციის, „საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს“ (TI Georgia) მიერ გამოქვეყნებული სპეციალური ანგარიშის თანახმად, ქვეყანაში ამჟამად 90-ზე მეტი პოლიტიკური პატიმარია. უფლებადამცველები და იურისტები ამ მოვლენას საქართველოს თანამედროვე ისტორიაში „მძიმე შავ ლაქას“ უწოდებენ.

საერთაშორისო სამართლებრივი საფუძველი და PACE-ს კრიტერიუმები

პოლიტპატიმართა სია შედგენილია არა პოლიტიკური სიმპათიების, არამედ ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის (PACE) №1900 (2012) რეზოლუციით დადგენილი მკაცრი სამართლებრივი ტესტის საფუძველზე.

ანგარიშის მიხედვით, დაკავებულთა აბსოლუტური უმრავლესობა აკმაყოფილებს ხუთიდან რამდენიმე კრიტერიუმს, ხოლო ცალკეული პირები — ხუთივეს:

1. პოლიტიკური მოტივი: დაკავება განპირობებულია პოლიტიკური მიზეზებით და არა რეალური სისხლის სამართლის დანაშაულით.
2. დარღვეული მართლმსაჯულება: სასამართლო პროცედურები ტარდება სამართლიანი სასამართლოს ფუნდამენტური უფლებების უგულებელყოფით.
3. მტკიცებულებათა ფალსიფიკაცია და საქმეების შეთითხვა: ბრალდებები ხშირად დაფუძნებულია ყალბ მტკიცებულებებზე ან პოლიციის ცალმხრივ ჩვენებებზე.
4. დისკრიმინაციული დევნა: ოპოზიციური თუ სამოქალაქო აქტივობის გამო პირები გაცილებით მკაცრად ისჯებიან, ვიდრე სხვები.
5. არაპროპორციული სასჯელი: გამოტანილი განაჩენები აშკარად შეუსაბამოა იმ ქმედებასთან, რასაც პირს ედავებიან.

გლობალური ორგანიზაციების შეფასებები და რეპრესიების ტენდენცია

საქართველოში პოლიტიკურად მოტივირებული მართლმსაჯულების ტალღა თანხვედრაშია საერთაშორისო სადამკვირვებლო ორგანიზაციების ანგარიშებთან:

• Amnesty International და Social Justice Center: მათ დოკუმენტებში ხაზგასმულია, რომ საქართველოში საპროტესტო აქციების დარბევა, სამოქალაქო საზოგადოებაზე ზეწოლა და „პოლიციური ძალადობა ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილი გახდა“.
• BTI Transformation Index: საერთაშორისო კვლევები მიუთითებენ ქვეყნის დემოკრატიულ უკუსვლაზე (Democratic Backsliding) და მზარდ ავტორიტარიზმზე, რაც განსაკუთრებით გაღრმავდა ე.წ. „უცხოური გავლენის აგენტების“ შესახებ კანონის მიღებისა და სამოქალაქო სექტორის შევიწროების შემდეგ.
• აშშ-ისა და ევროკავშირის პოზიცია: დასავლელი პარტნიორები სისტემატურად გმობენ მართლმსაჯულების სისტემის „ინსტრუმენტალიზაციას“ (იარაღად გამოყენებას) მშვიდობიანი დემონსტრანტებისა და ოპოზიციის წინააღმდეგ. ამის გამო, რეჟიმის არაერთ მაღალჩინოსანს უკვე დაკისრებული აქვს საერთაშორისო სანქციები.

ვინ არიან სიაში?

უფლებადამცველების მიერ გამოქვეყნებულ სიაში მოხვდნენ პოლიტიკური პარტიების ლიდერები, აქტივისტები და დამოუკიდებელი მედიის წარმომადგენლები, რომლებიც ბოლო წლებში გამართული ანტისამთავრობო და პროევროპული აქციების დროს დააკავეს:

• მედიის წარმომადგენლები და დამფუძნებლები: (მაგ. მზია ამაღლობელი), რომელთა დაკავებასაც ადგილობრივი პრესა „რუსული რეჟიმის მხრიდან თავისუფალი სიტყვის დევნად“ აფასებს.
• ოპოზიციონერი პოლიტიკოსები: ელენე ხოშტარია, ლევან ხაბეიშვილი, ნიკა მელია და სხვები, რომელთაც ბრალად ედებათ „საბოტაჟი“, „ქონების განადგურება“ ან „ხელისუფლების დამხობისკენ მოწოდება“.
• ხელოვანები და აქტივისტები: (მაგ. პაატა ბურჭულაძე, ზვიად რატიანი), რომელთა მიმართ გამოტანილი მრავალწლიანი პატიმრობის განაჩენები საერთაშორისო დამკვირვებლების მიერ არაპროპორციულადაა მიჩნეული.

გავლენა ქვეყნის ევროპულ მომავალზე

საერთაშორისო და ადგილობრივი ექსპერტების დასკვნით, პოლიტიკური პატიმრების ასეთი კატასტროფული რაოდენობა პირდაპირ ბლოკავს საქართველოს ინტეგრაციას ევროპულ სტრუქტურებში. ევროკავშირის წევრობის ერთ-ერთი მთავარი წინაპირობა სწორედ კანონის უზენაესობა და პოლიტიზებული მართლმსაჯულების აღმოფხვრაა. სანამ ქვეყანაში აზრის გამოხატვისა და პოლიტიკური ნიშნით ადამიანებს აპატიმრებენ, საქართველოს დემოკრატიული იმიჯი საერთაშორისო ასპარეზზე მძიმე დარტყმის ქვეშ რჩება.

ავტორი: ირაკლი მანაგაძე , ექსპრესნიუსის რეპორტიორი 2009 წლიდან

სოციალური ქსელები

ვინ არის გენერალ-მაიორი მიხაილო დრაპატი, უკრაინის შეიარაღებული ძალების ახალი მეთაური

ზელენსკიმ სირსკი უკრაინის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლის თანამდებობიდან გაათავისუფლა და მის ნაცვლად დრაპატი დანიშნა

Wildberries-ის საწყობის ხანძრის შედეგად მიყენებულმა ზარალმა რუსეთის 53 რეგიონის წლიურ ბიუჯეტს გადააჭარბა

რეჟიმი სუს-ის იუბილის აღსანიშნავად 80 ათას ლარს უტენდეროდ დახარჯავს