1990-იანი წლებიდან მოყოლებული, რუსეთში ქონების ყველაზე მასშტაბურმა გადანაწილებამ ათობით Forbes-ის მილიარდერსა და შემოსავლების მიხედვით თითქმის 20 უდიდეს კომპანიაზე იმოქმედა, ნათქვამია Cedar-ის ანალიტიკური ცენტრის კვლევაში, რომლის ციტირებასაც The Bell ახდენს.

ავტორები ვარაუდობენ, რომ 2022-2024 წლებში ჩამორთმეული აქტივების ღირებულება დაახლოებით 5 ტრილიონი რუბლი იყო. ამ პროცესის მთავარი ბენეფიციარები სახელმწიფო კორპორაციები და ვლადიმერ პუტინის უახლოესი გარემოცვა იყვნენ.

Forbes-ის სიის 311 წევრიდან ოცდაათს, ანუ დაახლოებით 9%-ს, 2014-2025 წლებში არასაბაზრო პირობებში აქტივების ნაციონალიზაცია ან იძულებითი გაყიდვა დაემართა. ამ პირებიდან ჩვიდმეტი ბოლო ათწლეულის 100 უმდიდრეს ბიზნესმენს შორისაა. თუ გავითვალისწინებთ Forbes-ის 2021–2023 წლების რეიტინგებს, დაზარალებულთა წილი 12%-მდე იზრდება, 204 მილიარდერიდან 25 დაზარალდა. აქტივების ჩამორთმევის წინაშე მდგარი 30 ბიზნესმენიდან 20 სამართალდამცავ ორგანოებთან დაპირისპირებაში იყო. მათი ჩამორთმეული აქტივების საერთო ღირებულება 2.6 ტრილიონ რუბლს შეადგენს. 13 შემთხვევაში მეწარმეებმა რუსეთში ძირითადი ბიზნესი დაკარგეს. კიდევ ცხრა საქმე ომის დაწყების შემდეგ აქტივების იძულებით გაყიდვას ეხებოდა. ამ კომპანიების ღირებულებამ 1.6 ტრილიონ რუბლს გადააჭარბა.

ყველაზე დიდი ზარალი კვების ჰოლდინგ კომპანია KDV Group-ის მფლობელმა დენის შტენგელოვმა განიცადა. მისი აქტივები დაახლოებით 500 მილიარდი რუბლის ღირებულების ჩამოართვეს. სასამართლომ ის და მისი მამა „ექსტრემისტულ ორგანიზაციად“ გამოაცხადა და კომპანია „რუსეთის სტრატეგიული ინტერესების საზიანოდ“ მოქმედებაში დაადანაშაულა. მეორე და მესამე ადგილზე არიან დომოდედოვოს აეროპორტის ყოფილი თანამფლობელები, დიმიტრი კამენშჩიკი და ვალერი კოგანი. მათი აქტივები იანვარში შერემეტიევოს აეროპორტის შვილობილ კომპანიას მიჰყიდეს, რომელიც არკადი როტენბერგთან არის დაკავშირებული. მხოლოდ ხუთ შემთხვევაში შეძლეს ბიზნესმენებმა თავიანთი აქტივების დაცვა. ანგარიშის ავტორები ყველაზე მნიშვნელოვან მაგალითად მილიარდერ ანდრეი მელნიჩენკოს და ენერგეტიკული კომპანია SibECO-ს მფლობელის მაგალითს ასახელებენ. მისმა კომპანიამ გენერალურ პროკურატურასთან შეთანხმებას მიაღწია და სოციალური მიზნებისთვის გაურკვეველი თანხა გადაიხადა.

კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ ქონების გადანაწილება 2021 წელს დაიწყო, თუმცა ომის დაწყების შემდეგ მისი ტემპი მკვეთრად დაჩქარდა. 2022 წელს 17 კონფისკაცია დაფიქსირდა, 2023 წელს - 40, 2024 წელს - 37, ხოლო 2025 წელს - თითქმის 70. გენერალური პროკურატურის მიერ კონფისკაციის შესახებ სარჩელების საერთო ღირებულებამ თითქმის 5 ტრილიონ რუბლს მიაღწია. ანგარიშის ავტორები აღნიშნავენ, რომ მილიარდერების მიერ განცდილი ტრილიონიანი ზარალის მიუხედავად, ამ კონფისკაციების უმეტესობა ყოფილ და მოქმედ თანამდებობის პირებს, მოადგილეებს, უსაფრთხოების თანამშრომლებს, მოსამართლეებსა და რეგიონულ ბიზნესმენებს მიეწერება.

სარჩელების ყველაზე გავრცელებული ფორმალური საფუძველი ანტიკორუფციული კანონმდებლობის დარღვევა იყო. ეს ფორმულირება 170 საქმიდან 67-ში გამოჩნდა. ამას მოჰყვა ადრე დასრულებული ტრანზაქციების განხილვა (21 საქმე), უკრაინის შეიარაღებული ძალების უკანონო პრივატიზაციისა და დაფინანსების ბრალდებები (თითოეულში 14 საქმე) და სტრატეგიული აქტივებისა და სამხედრო განვითარების პატენტების დაბრუნების მოთხოვნები. ავტორები ბიზნესის მფლობელებისთვის სერიოზულ რისკ-ფაქტორად უცხო ქვეყნის მოქალაქეობას, დროებით ბინადრობის ნებართვას ან მუდმივ ცხოვრებას ასახელებენ. 65 შემთხვევაში ჩამორთმეული აქტივების მფლობელები რუსეთის ფარგლებს გარეთ იმყოფებოდნენ, ხოლო კიდევ 59 შემთხვევაში მათ უცხო ქვეყნის ბინადრობის ნებართვა ჰქონდათ.

ქონების გადანაწილების მთავარი ბენეფიციარები იყვნენ მსხვილი სახელმწიფო კორპორაციები: „გაზპრომი“, „როსატომი“, „როსტეკი“, „ტრანსნეფტი“, „ვითიბი“, „როსსელხოზბანკი“, ასევე პრეზიდენტის ძველ ნაცნობებთან (კოვალჩუკები, როტენბერგები და პატრუშევები) დაკავშირებული ბიზნეს ჯგუფები. მათ აქტივები გენერალური პროკურატურის სარჩელების 90%-ზე მეტში მიიღეს (16).

კვლევის ავტორები აფრთხილებენ, რომ ქონების მასშტაბური კონფისკაცია ეკონომიკისთვის გრძელვადიან რისკებს ქმნის: ის ძირს უთხრის ინვესტიციების მიმზიდველობას, ზრდის ბიზნესის დამოკიდებულებას მთავრობაზე და ამცირებს კონკურენციას. „სიდარის“ შეფასებით, სახელმწიფო აქტივების ზედმეტი კონცენტრაცია აუცილებლად შეაფერხებს პროდუქტიულობის ზრდას და შეანელებს ეკონომიკურ განვითარებას.

ავტორი: ექსპრესნიუსი,

სოციალური ქსელები

ვაიზერმა ტურისტულ სექტორს სამოგზაურო პოლისების ახალი პლატფორმა წარუდგინა

თიბისი კაპიტალი, საქართველოს ეროვნულ ბანკთან პარტნიორობით, კაპიტალის ბაზრების მეორე საერთაშორისო კონფერენციას გამართავს

ხუნდაძე: 6 წელზე მეტი ასაკის ავტომობილების აკრძალვა ლოგიკას მოკლებულია და უნდა გადაიხედოს

სუს: 13 სხვადასხვა სისხლის სამართლის საქმეზე დაკავებული და პასუხისგებაში მიცემულია 29 პირი