ბოლო სამი ათწლეულის განმავლობაში ევროკავშირმა შექმნა პოლიტიკური და მარეგულირებელი სისტემა, რომელიც საკმარისად ძლიერია გლობალური კონკურენციის ჩამოსაყალიბებლად და კონტინენტის დიდი ნაწილის გასაერთიანებლად.

მაგრამ ამ მიღწევის კონსოლიდაციის ნაცვლად, მისი ლიდერები ასუსტებენ სოციალურ-ეკონომიკურ მოდელს, რომელმაც ეს შესაძლებელი გახადა.

არ შეცდეთ: აშშ-ის პრეზიდენტის დონალდ ტრამპის, ვიცე-პრეზიდენტ ჯ.დ. ვენსის და მათი MAGA-ს მიმდევრების მტკიცებების მიუხედავად, ევროკავშირი არ დაკნინებაში არ არის.

პირიქით, მრავალი თვალსაზრისით ევროპული პროექტი უფრო წარმატებული იყო, ვიდრე მისი ყველაზე ოპტიმისტურად განწყობილი დამფუძნებლებიც კი წარმოიდგენდნენ.

თანამედროვე ისტორიაში პირველად, სხვა გლობალური მოთამაშეები ევროპას აღიარებენ, როგორც დამოუკიდებელ პოლიტიკურ აქტორს.

არა მხოლოდ როგორც ბაზარს ან სუვერენული სახელმწიფოების განსხვავებულ ერთობლიობას. ეს ასე არ ყოფილა 1989 წელს ბერლინის კედლის დაცემის შემდეგ და არც ევროკავშირის აღმოსავლეთის მიმართულებით გაფართოების შემდეგ 2000-იანი წლების დასაწყისში.

ბოლო სამი ათწლეულის განმავლობაში ევროპამ შექმნა პოლიტიკური და მარეგულირებელი წესრიგი, რომლის გვერდის ავლა გარე ძალებს აღარ შეუძლიათ 27 ეროვნულ მთავრობასთან ინდივიდუალურად ურთიერთობით. სამაგიეროდ, მათ მთლიანად ევროპასთან უნდა გაუმკლავდნენ.

ეს სულ უფრო აშკარა ხდება იმაში, თუ როგორ აყალიბებენ უცხოური ძალები თავიანთ პოლიტიკასა და ქმედებებს. მაგალითად, ტრამპის ახალი ეროვნული უსაფრთხოების სტრატეგიაც კი საუბრობს „ევროპის დაცემაზე“ და არა ევროკავშირის ცალკეულ წევრ სახელმწიფოებზე ფოკუსირებაზე.

თავის მხრივ, რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი უკრაინის წინააღმდეგ ომს ევროკავშირის (და განსაკუთრებით ნატოს) გაფართოების მოტივით ამართლებს, ხოლო ჩინეთი ევროპას ერთიან მარეგულირებელ საპირწონედ მიიჩნევს.

ამ ცვლილებების ცენტრში უფრო ღრმა ტრანსფორმაციაა. ევროპა აღარ განიხილება უბრალოდ გეოპოლიტიკურ აქტორად, არამედ ეკონომიკური და პოლიტიკური ცხოვრების ორგანიზების კონკურენტულ მოდელად.

ამგვარად, ევროპელი პოლიტიკის შემქმნელები იძულებულნი არიან წინაშე დადგნენ ფუნდამენტური კითხვის წინაშე, რომელსაც ისინი ათწლეულების განმავლობაში დიდწილად თავს არიდებდნენ: ევროკავშირი მხოლოდ კოორდინაციის მექანიზმია თუ პოლიტიკური საზოგადოება საერთო ბედით?

სინამდვილეში, მსოფლიომ უკვე უპასუხა ამ კითხვას.

გააცნობიერებენ თუ არა ევროპელები ამას, ევროპა პოლიტიკური საზოგადოებაა.

თუმცა, ასეთი აღიარება არც ავტომატურია და არც გარანტირებული. ეს დამოკიდებულია ევროკავშირის უნარზე, შეინარჩუნოს თავისი გამორჩეული ეკონომიკური მოდელი.

ამერიკული კაპიტალიზმისგან განსხვავებით, რომელიც აქცენტს აკეთებს სიჩქარეზე, მასშტაბსა და დაგროვებაზე, და ჩინური ავტორიტარიზმისგან განსხვავებით, რომელიც ბაზრებსა და პოლიტიკურ ძალაუფლებას ცენტრალიზებულ სახელმწიფო კონტროლს უქვემდებარებს, ევროპული სოციალური ბაზრის ეკონომიკა თავის ცენტრში დემოკრატიულ არჩევანს, სოციალურ დაცვას და კანონის უზენაესობას ათავსებს.

ამ პერსპექტივიდან დანახული, ცხადი ხდება, რომ ტრამპის ადმინისტრაციის მტრული დამოკიდებულება ევროკავშირის მიმართ არ ეხება ინდივიდუალურ რეგულაციებს. ეს ეხება იმ სისტემის წინააღმდეგობას, რომელშიც მუშაკებს აქვთ ხმის უფლება კოლექტიური გადაწყვეტილების მიღების გზით, უნივერსალური ჯანდაცვა და განათლება უფლებებია, ხოლო ანტიმონოპოლიური კანონმდებლობა იცავს კონკურენციას და არა მხარს უჭერს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ან პოლიტიკურად აფილირებულ კომპანიებს.

ეს მოდელი შესაძლებელია მისი მასშტაბის გამო. 450 მილიონი მომხმარებლით, რომლებიც მოქმედებენ ერთ მარეგულირებელ სივრცეში, ევროკავშირი მსოფლიოში უდიდესი ერთიანი ბაზარია.

მრავალეროვნულ კომპანიებს, რომლებიც მასზე წვდომას ცდილობენ, სხვა გზა არ აქვთ გარდა იმისა, რომ მოერგონ ევროპულ წესებს, რომლებიც ევროკავშირს საშუალებას აძლევს განსაზღვროს გლობალური კონკურენციის პირობები.

დღევანდელი გარე ზეწოლა ამ მოდელის მიტოვების შესახებ სიახლეს არ წარმოადგენს. ათწლეულების განმავლობაში კრიტიკოსები ამტკიცებდნენ, რომ ევროპული სოციალური მოდელი არამდგრადია, მისი მარეგულირებელი რეჟიმი ეკონომიკური თვითმკვლელობაა, ხოლო ბაზრებზე მისი დემოკრატიული შეზღუდვები გულუბრყვილოა.

მაგრამ სწორედ ამ მოდელმა მოიტანა სტაბილურობა, კეთილდღეობა და გლობალური გავლენა. მის მიმართ სასტიკი წინააღმდეგობა მისი წარმატების დასტურია: ის გახდა ძალა, რომელზეც ანგარიშს უნდა უწევდეთ და არა იგნორირებას საჭიროებს.

ციფრები თავისთავად მეტყველებს. ევროკავშირის წამყვანი ეკონომიკები ისეთივე პროდუქტიულები არიან, როგორც ან უკეთესი, ვიდრე აშშ, სამუშაო საათში პროდუქტიულობის თვალსაზრისით, აქვთ უფრო მაღალი სიცოცხლის ხანგრძლივობა და გაცილებით დაბალი შემოსავლების უთანასწორობა.

ცხოვრების ხარისხის რეიტინგში ევროპული ქალაქები, როგორიცაა ვენა და კოპენჰაგენი, მუდმივად აყენებენ ამერიკელ კოლეგებზე მაღლა.

უფრო მეტიც, ეროვნული უსაფრთხოების სტრატეგიაში „ცივილიზაციური ეროზიის“ შესახებ გაფრთხილებების მიუხედავად, ევროპამ მილიონობით მიგრანტი მიიღო სოციალური ერთობის შელახვის გარეშე. მხოლოდ გერმანიამ ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში ნახევარ მილიონზე მეტ ადამიანს მიანიჭა მოქალაქეობა, ხოლო იტალიის ულტრამემარჯვენე მთავრობამ 2025 წელს დაამტკიცა მიგრანტების რეკორდული რაოდენობა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ევროკავშირის მიგრაციის მოდელს შეუძლია იმუშაოს მის იდეოლოგიურად საპირისპირო ლიდერობის პირობებშიც კი.

ერთად აღებული, ეს მახასიათებლები ხსნის, თუ რატომ აღიქვამენ ავტორიტარული რეჟიმები ევროკავშირს საფრთხედ, ხოლო მოგების მაქსიმიზაციისკენ მიმართულ კომპანიებს - შეზღუდვად.

ევროკავშირს არა ინსტიტუციური შესაძლებლობები, არამედ პოლიტიკური ნება აკლია, დაიცვას საკუთარი მოდელი და ინტეგრაციის პროცესი ბოლომდე მიიყვანოს.

ევროპა, რა თქმა უნდა, სერიოზული გამოწვევების წინაშე დგას. ეკონომიკური ზრდა არათანაბარია, კაპიტალის ბაზრები ფრაგმენტირებული რჩება, ხოლო თავდაცვის შესაძლებლობები უსაფრთხოების საფრთხეებთან ტემპს ვერ უძლებს.

თუმცა, ეს სისუსტეები სოციალური და ეკონომიკური პრობლემების შედეგი არ არის.

ევროკავშირის მარეგულირებელი მოდელი წარუმატებელია და მისი დემონტაჟი მხოლოდ გააუარესებს სიტუაციას.

სამწუხაროდ, ევროპელი ლიდერები ევროკავშირის ეკონომიკური და მარეგულირებელი მოდელის მიმართ საერთაშორისო წინააღმდეგობას მისი წარუმატებლობის დასტურად მიიჩნევენ. დეინდუსტრიალიზაციისა და ევროკავშირის პოლიტიკის შედარებითი დაკნინების შიშის საპასუხოდ, ისინი შეთანხმდნენ ერთ დიაგნოზზე: ზედმეტი რეგულირება.

დანიშნული „განკურნება“ გარდაუვლად დერეგულირება იქნება. მაგალითად, როგორც იტალიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, მარიო დრაგის, ევროკავშირის კონკურენტუნარიანობის შესახებ ანგარიში, ასევე ევროკომისიის ომნიბუსის პაკეტი ევროპის მარეგულირებელ მიდგომას ტვირთად და არა აქტივად მიიჩნევს.

ამ მარეგულირებელი უკუქცევის ლოგიკა მარტივია: აშშ-სა და ჩინეთის მიერ დომინირებულ სამყაროში, ევროპამ უნდა მიატოვოს სოციალური ბაზრის მოდელი, რათა შეინარჩუნოს კონკურენტუნარიანობა.

მაგრამ ასეთი მსჯელობა წარმატებას წარუმატებლობასთან ურევს. ევროპას არ შეუძლია უბრალოდ მიბაძოს ამერიკას ან ჩინეთს, რადგან მას არ გააჩნია პირველის ფინანსური და სამხედრო უპირატესობები და მეორის ცენტრალიზებული კონტროლი შრომასა და კაპიტალზე.

და რატომ სჭირდება მსოფლიოს ამერიკული კაპიტალიზმის ან ჩინეთის სახელმწიფო კონტროლის უფრო მცირე, ნელი ვერსია?

ბოლოს და ბოლოს, როდესაც ვაშინგტონი ზეწოლას ახდენს ევროპაზე, შეარბილოს გარემოსდაცვითი ან სამრეწველო წესები ამერიკული ინტერესების დასაცავად, ის პირდაპირ ერევა ევროპის თვითმმართველობაში.

ევროკავშირის ეკონომიკური და პოლიტიკური მოდელის წინააღმდეგობის გაწევით, პუტინმა, ტრამპმა და ჩინეთის პრეზიდენტმა სი ძინპინმა გააკეთეს ის, რაც 70 წლიანმა თანდათანობითმა ინტეგრაციამ ვერ შეძლო: მათ ევროპელებს საკუთარი თავი ევროპელებად აღიქვეს.

მეტოქე იმპერიებისა და უხეში ძალის პოლიტიკის სამყაროში, ევროპის უდიდესი უპირატესობა რჩება სწორედ ის მოდელი, რომელიც მას სხვებისთვის არაკომფორტულს ხდის.

ეს სვეტი თავდაპირველად გამოქვეყნდა Project Syndicate-ზე და ხელახლა გამოქვეყნდა საავტორო უფლებების მფლობელის ნებართვით.

ალბერტო ალემანო
ევროკავშირის სამართლის პროფესორი HEC Paris-ში

ავტორი: ექსპრესნიუსი,

სოციალური ქსელები

ხარკოვში „შაჰედის“ ტიპის დრონები საცხოვრებელ შენობებს დაეცა, რის შედეგადაც 14 ადამიანი დაშავდა, მათ შორის ორსული ქალი და ბავშვი

„შეურაცხყოფა და სასტიკი უპატივცემულობა“- სტარმერმა მკაცრად დაგმო ტრამპი ავღანეთში ბრიტანული ჯარების შესახებ მისი განცხადებების გამო

ჰელსინკის კომისია აშშ-ს სენატში გამართავს სხდომას - „ქართული ოცნების“ მიერ განსხვავებული აზრის წინააღმდეგ რეპრესიების ესკალაციაზე

აშშ-ს მინეაპოლისში ათასობით ადამიანმა ICE-ს წინააღმდეგ საყოველთაო გაფიცვა მოაწყო