ევროპის უნივერსიტეტების ასოციაციის საბჭო (EUA) შეშფოთებას გამოთქვამს საქართველოს მთავრობის მიერ ინიცირებული უმაღლესი განათლების რეფორმის გამო. განცხადება ეხება როგორც 2025 წლის ბოლოს წარდგენილ ეროვნული რეფორმის კონცეფციას, ასევე ბოლო თვეებში მიღებულ საკანონმდებლო და მარეგულირებელ ცვლილებებს, რომლებიც უმაღლესი განათლების სისტემის ფუნდამენტურ რესტრუქტურიზაციას ითვალისწინებს.

განცხადებაში ნათქვამია, რომ დაგეგმილ ცვლილებებს შესაძლოა ღრმა და გრძელვადიანი გავლენა ჰქონდეს ქვეყნის საჯარო უნივერსიტეტებზე და პოტენციურად კიდევ უფრო გამოყოს საქართველოს უმაღლესი განათლების სექტორი ევროპული სივრციდან.

EUA ხაზს უსვამს, რომ რეფორმა ფართომასშტაბიანია და მოიცავს რამდენიმე სფეროს: გეოგრაფიულ და დისციპლინურ რეორგანიზაციას, ერთწლიანი სამაგისტრო პროგრამების სტანდარტიზაციას, სასწავლო გეგმებისა და მასალების გადახედვას, აკადემიური პერსონალის სტატუსისა და ანაზღაურების ცვლილებებს, ასევე სტუდენტური ადგილების გადანაწილებას შრომის ბაზრის ანალიზის საფუძველზე და დაფინანსების მოდელის გადახედვას ე.წ. „სახელმწიფო საჭიროებების“ საფუძველზე.

ასოციაცია აღიარებს სახელმწიფოს როლს განათლების სისტემის მართვასა და რეფორმების ინიცირებაში, მაგრამ ხაზს უსვამს, რომ ასეთი პროცესები უნდა იყოს ინკლუზიური, გამჭვირვალე და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული. EUA-ს თანახმად, ყველა დაინტერესებული მხარე, მათ შორის თავად უნივერსიტეტები, სრულად უნდა იყოს ჩართული პროცესში.

განცხადებაში ასევე აღნიშნულია, რომ რეფორმა უნდა მოიცავდეს გარდამავალ პერიოდებს, რომლებიც საშუალებას მისცემს მიღებული გადაწყვეტილებების შეფასებას და, საჭიროების შემთხვევაში, კორექტირებას. ასოციაცია მიიჩნევს, რომ ამ მასშტაბის სტრუქტურულ ცვლილებებს შორსმიმავალი და ხშირად ძნელად პროგნოზირებადი შედეგები აქვს და შესაბამისად, განსაკუთრებულ სიფრთხილეს მოითხოვს.

EUA ასევე აღნიშნავს, რომ ბოლო 25 წლის განმავლობაში ევროპაში წარმატებულმა რეფორმებმა, როგორც წესი, გააძლიერა უნივერსიტეტების ინსტიტუციური ავტონომია, მათი მრავალფეროვნება და ინტერდისციპლინარულობა. ამ ფონზე, საქართველოში დისციპლინური სფეროების დაგეგმილმა შემცირებამ შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს უნივერსიტეტების ეფექტურობაზე, მდგრადობასა და ავტონომიაზე.

ასოციაცია ერთ-ერთ ყველაზე პრობლემურ სფეროდ ასახელებს ე.წ. „რაციონალიზაციის“ ინიციატივას, რომელიც ითვალისწინებს უნივერსიტეტების სპეციალიზებულ ინსტიტუტებად გარდაქმნას მნიშვნელოვნად შემცირებული აკადემიური პროფილით. EUA-ს თანახმად, ეს მიდგომა ზღუდავს უნივერსიტეტების შესაძლებლობას, შეინარჩუნონ მულტიდისციპლინური აკადემიური გარემო და განავითარონ ინტერდისციპლინარული თანამშრომლობა. გარდა ამისა, „ერთი ქალაქი, ერთი ფაკულტეტი“ კონცეფციამ შეიძლება შეასუსტოს კავშირი უნივერსიტეტის სამ ძირითად მისიას შორის - სწავლება, კვლევა და საზოგადოებისთვის მომსახურება.

ასოციაცია აღნიშნავს, რომ რეფორმის გავლენა სხვადასხვა უნივერსიტეტზე განსხვავებული იქნება, თუმცა ზოგიერთ შემთხვევაში შედეგები შეიძლება იყოს ღრმა და ხანგრძლივი, რაც პირდაპირ გავლენას მოახდენს მათ იდენტობაზე, აკადემიურ პროფილსა და საერთაშორისო რეპუტაციაზე. გარდა ამისა, EUA აღნიშნავს, რომ შემოთავაზებული ცვლილებები ამცირებს ინსტიტუციურ მმართველობას და სტრატეგიულ ავტონომიას, რაც განსაკუთრებით პრობლემურია დღევანდელი მრავალმხრივი კრიზისის კონტექსტში.

განცხადებაში ასევე ხაზგასმულია აკადემიური თავისუფლებისა და ინსტიტუციური ავტონომიის მნიშვნელობა, როგორც უნივერსიტეტების სრული ფუნქციონირების წინაპირობა. EUA მოუწოდებს ინტერდისციპლინარული მიდგომების უფრო აქტიურად გამოყენებისკენ საზოგადოებრივი გამოწვევების გადასაჭრელად - ეს პრინციპი ერთ-ერთი მთავარი პრინციპია მის ხედვაში „უნივერსიტეტები კედლების გარეშე“ 2030 წლისთვის.

დასკვნის სახით, EUA მიიჩნევს, რომ ამ მასშტაბის რეფორმები უნდა განხორციელდეს ფართო კონსულტაციების, საჯარო დებატების და, საჭიროების შემთხვევაში, კორექტირების პარალელურად, რათა უზრუნველყოფილი იყოს მათი განხორციელებადობა, მიზანშეწონილობა და შესაბამისობა როგორც განათლების სექტორის, ასევე საზოგადოების ინტერესებთან.

ევროპის უნივერსიტეტების ასოციაცია გამოთქვამს მზადყოფნას, გააგრძელოს საჯარო დებატები და დიალოგი საქართველოს ხელისუფლებასთან და აკადემიურ საზოგადოებასთან, მათ შორის შედარებითი ანალიზისა და ექსპერტიზის გაცვლის გზით.

ავტორი: ექსპრესნიუსი,

სოციალური ქსელები

რუსეთის ხელისუფლებამ სტენფორდის უნივერსიტეტი „არასასურველ ორგანიზაციად“ გამოაცხადა

აზერბაიჯანულმა მხარემ ოცნების რეჟიმს სადიგოვის ექსტრადიციის მოთხოვნის „განუხილავად დატოვება“ შესთავაზა.

ოკუპირებულ დონეცკში კობა ხაბაზს დაუსწრებლად 13 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს

9 აპრილის მემორიალთან დაკავებულ მოქალაქეს 10-დღიანი პატიმრობა შეეფარდა