მიქელაძე - ავტორიტარული სისტემები სწორედ ასე აფართოებენ ძალაუფლებას, ჯერ ქმნიან ბუნდოვან და ფართო კატეგორიებს, შემდეგ კი მათზე ზედამხედველობის, მონიტორინგისა და დასჯის აპარატს აშენებენ
„სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ დირექტორი თამთა მიქელაძე ამაბოს, რომ მართალია, პრევენციული უფლებამოსილებების მინიჭებაც კი შსს-სთვის შეიძლება გამართლდეს დანაშაულების შემთხვვევაში, „პოლიციის უფლებამოსილების გაფართოება ამ ხარისხით ხომ საპოლიციო მმართველობის და კონტროლის შეუზღუდავი გაძლიერებაა“?! - წერს იგი ფეისბუკზე.
დღეს ბატონმა მამუკა მდინარაძემ განაცხადა, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროში შეიქმნება სამმართველო, რომელიც საჯარო სივრცეში „სიძულვილის ენას, შეურაცხმყოფელ კამპანიებსა და აგრესიულ კომუნიკაციას“ მონიტორინგს გაუწევს და შესაბამის სამართლებრივ რეაგირებას მოახდენს. ეს შეეხება ნებისმიერი ტიპის საჯარო კომუნიკაციას.
გასაგებია, რომ იმ ქმედებებზე, რომლებიც სამართალდარღვევა ან დანაშაულია, პოლიციას რეაგირების მანდატი აქვს და, შესაბამისად, პრევენციული უფლებამოსილებების მინიჭებაც მისთვის შეიძლება გამართლდეს.
მაგრამ სხვა ტიპის გამოხატვასთან დაკავშირებით, რომელიც საქართველოში კრიმინალიზებული არ არის, რა უნდა იყოს შსს-ს ფუნქცია?! ანუ, პოლიციამ რა შეიძლება უყოს დამონიტორინგებულ ინციდენტებს და მათ შესახებ შეგროვებულ ინფორმაციას, რომელიც დანაშაული ან სამართალდარღვევა არ არის?!
პოლიციის უფლებამოსილების გაფართოება ამ ხარისხით ხომ საპოლიციო მმართველობის და კონტროლის შეუზღუდავი გაძლიერებაა?!
გავარჩიოთ ცალ-ცალკე:
სიძულვილის ენის ინციდენტების მონიტორინგის საკითხი ზოგადად ლეგიტიმურია, თუმცა მაშინ, როდესაც გამოხატვის ეს ფორმა კრიმინალიზებული არ არის ქვეყანაში, მათი მონიტორინგის მანდატი უნდა ქონდეს არა პოლიციას, არამედ სახალხო დამცველს, მაგალითად [ამას თავის დროზე სახელმწიფოს ჩვენც მოვუწოდებდით].
დემოკრატიულ სისტემებში სიძულვილის ენის მონიტორინგი, როგორც წესი, ადამიანის უფლებებზე ორიენტირებულ ინსტიტუტებს ანიჭებენ და არა საპოლიციო სტრუქტურებს, რადგან პოლიციის ჩართვა გამოხატვის სფეროში ყოველთვის აჩენს ძალაუფლების ბოროტად გამოყენებისა და პოლიტიკური კონტროლის რისკს.
ჯანდაბას, გასაგებია ისიც, რომ შეურაცხყოფის საკითხების ანტიკონსტიტუციური და ავტორიტარული კრიმინალიზების შემდეგ, მსგავსი გამოხატვა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად არის მიჩნეული და აქაც პოლიციას შეიძლება ქონდეს მონიტორინგის მანდატი.
თუმცა კიდევ ერთხელ ამ სამართალდარვევის შინაარსი ანტიკონსტიტუციურია და გამოხატვის თავისუფლებაში თვითნებური ჩარევის ძალიან მაღალ რისკებს შეიცავს.
მაგრამ „აგრესიული კომუნიკაცია“ საერთოდ რას ნიშნავს? რა ტიპის სამართლებრივი კატეგორიაა, რომ პოლიციას მასზე მუშაობის მანდატი შეიძლება მისცეს სამართლებრივმა სახლემწიფომ?!
„აგრესიული კომუნიკაცია“ იმდენად ბუნდოვანი ცნებაა, რომ მისი გამოყენება პრაქტიკულად ნებისმიერი კრიტიკული, მძაფრი, ირონიული ან ემოციური პოლიტიკური გამოხატვის წინააღმდეგ შეიძლება. სამართლებრივ სახელმწიფოში პოლიციის უფლებამოსილება მკაფიო, განსაზღვრული და განჭვრეტადი უნდა იყოს და არა პოლიტიკურად ინტერპრეტირებადი. მოქალაქეების ენის, ემოციების და პოლიტიკური ტონის დისციპლინირება წარმოუდგენელი რაღაც გამოდის. მორალის პოლიციის შექმნას გავს. - წერს მიქელაძე.
მიქელაძის განმარტებითვე, სიძულვილის ენის ინციდენტების მონიტორინგის საკითხი, ზოგადად, ლეგიტიმურია, თუმცა ეს მანდატი უნდა ჰქონდეს არა პოლიციას, არამედ სახალხო დამცველს.
"საინტერესოა ისიც, რომ ამ როლს ადრე უფრო მეტად სუს-ი ასრულებდა, ვიდრე შსს. ჩვენს სოციალურ ქსელებსა და მედია გამოსვლებზე იყვნენ ჩასაფრებულები სუს ოფიცრები, ახლა კი ეს ფუნქცია შსს-ში გადადის. ეტყობა, სუს-ის რესურსები საკმარისი აღარ არის უკვე იმდენ ადამიანს უსმენენ და ამონიტორინგებენ ახალი ტექნოლოგიებით და პოლიციის ჩათრევა გადაწყვიტეს surveillance სფეროში . "მტრების" რიცხვი ხომ გაიზარდა ქვეყანაში: პროტესტში ჩართული დიასახლისები, ახალგაზრდა სტუდენტები, ხანდაზმულები, მასწავლებლები, ლექტორები, საჯაროდ აქტიური ემიგრანტები...
ავტორიტარიზმებში surveillance-ს მხოლოდ უსაფრთხოების ინსტრუმენტად არ განიხილავენ, ის მათთვის ძალაუფლების მექანიზმია, რომელიც მოქალაქეებში მუდმივი დაკვირვების განცდას აჩენს და თვითცენზურის კულტურას ამკვიდრებს. როდესაც ადამიანებმა წინასწარ იციან, რომ მათ საჯარო სიტყვას პოლიცია და უსაფრთხოების სამსახურები აკვირდებიან, ეს უკვე არა მხოლოდ სამართლებრივი, არამედ ღრმად პოლიტიკური და სოციალური კონტროლის ფორმაა.
ავტორიტარული სისტემები სწორედ ასე აფართოებენ ძალაუფლებას, ჯერ ქმნიან ბუნდოვან და ფართო კატეგორიებს, შემდეგ კი მათზე ზედამხედველობის, მონიტორინგისა და დასჯის აპარატს აშენებენ. „საზოგადოებრივი უსაფრთხოების“, „წესრიგის“ ან „ეთიკური კომუნიკაციის“ სახელით სახელმწიფო თანდათან იჭრება იმ სფეროებში, რომლებიც თავისუფალი და პლურალისტური საზოგადოების ნაწილად უნდა დარჩეს." - აცხადებს მიქელაძე.
საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსთან, მინისტრთან გამართული საკმაოდ დეტალური, საგნობრივი კონსულტაციების შედეგად, შევთანხმდით, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროში, უმოკლეს ვადაში, შეიქმნება სპეციალური სამმართველო, რომლის ძირითადი ფუნქციაც საჯარო სივრცეში სიძულვილის ენის, შეურაცხმყოფელი კამპანიებისა და აგრესიული კომუნიკაციის სისტემური მონიტორინგი და შესაბამისი სამართლებრივი რეაგირება იქნება, - ამის შესახებ ოლიგარქ ივანიშვილის ვიცე-პრემიერმა, სახელმწიფო მინისტრმა სამართალდამცავი ორგანოების კოორდინაციის საკითხებში მამუკა მდინარაძემ დღეს გამართულ ბრიფინგზე განაცხადა.
ავტორი: ექსპრესნიუსი,
epn.ge (@expressnews.ge)
