მოსკოვის მუდმივი მუქარა, რომ ევროპის ქვეყნებს ბირთვული იარაღით დაარტყამს, აიძულებს მათ აქტიურად გაზარდონ ხარჯები ბირთვული შემაკავებელი პროგრამებისა და არსენალის მოდერნიზაციისთვის. დამატებითი ფაქტორია დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ შექმნილი გაურკვევლობა, რომელიც ცდილობს გააძლიეროს თავისი პოზიციები რუსეთთან ყველა სტრატეგიული იარაღის შეზღუდვის ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ. სამივე დასავლურმა ბირთვულმა სახელმწიფომ 2025 წელს ბირთვული იარაღის ხარჯები მნიშვნელოვნად გაზარდა, ვიდრე რუსეთმა.

2017 წლის ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატის, ბირთვული იარაღის გაუქმების საერთაშორისო კამპანიის (ICAN) ანგარიშის თანახმად, ცხრა ბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოს კომბინირებული ხარჯები 19%-ით გაიზარდა და 119 მილიარდ დოლარს მიაღწია. ეს რეკორდული ხარჯია მას შემდეგ, რაც ორგანიზაციამ ხარჯების თვალყურის დევნება 2020 წელს დაიწყო. შეერთებულმა შტატებმა ყველაზე დიდი ზრდა, 22%-ით, ანუ 12.4 მილიარდი დოლარით, დანახარჯებით სულ 69.2 მილიარდი დოლარი - მეტი, ვიდრე ყველა სხვა ქვეყანამ ერთად. დიდმა ბრიტანეთმა 17%-ით მეტი ინვესტიცია განახორციელა (სულ 12.6 მილიარდი დოლარი), ხოლო საფრანგეთმა 8%-ით მეტი (7.7 მილიარდი დოლარი) დახარჯა.

მათი ჯამური ხარჯები (89.5 მილიარდი აშშ დოლარი) 9.4-ჯერ აღემატებოდა რუსეთის ხარჯებს (9.5 მილიარდი აშშ დოლარი). ICAN-ის ცნობით, რუსეთი თავის სამხედრო ბიუჯეტს ძირითადად უკრაინის წინააღმდეგ აგრესიაზე ხარჯავს და ბირთვული იარაღის ხარჯების წლიური ზრდა (6%) უფრო დაბალი იყო, ვიდრე ყველა სხვა ქვეყნის, ისრაელისა და ჩრდილოეთ კორეის გარდა. მიუხედავად ამისა, ICAN აღნიშნავს, რომ რუსეთი ყოველ წუთს 1,521,499 რუბლს ხარჯავდა ბირთვულ იარაღზე.

შეზღუდული ფინანსური რესურსები კომპენსირდება რიტორიკით. 2024 წლის ბოლოს პუტინმა დაამტკიცა განახლებული „სახელმწიფო პოლიტიკის საფუძვლები ბირთვული შეკავების სფეროში“, რომელიც აფართოებს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესაძლებლობას ბირთვული ძალების მიერ მხარდაჭერილი სხვა ქვეყნებიდან არაბირთვული საფრთხეების საპასუხოდ. რუს ჩინოვნიკებს შორის დიმიტრი მედვედევი ყველაზე ხშირად ემუქრებოდა ნატოს ქვეყნებს; გასულ წელს მსგავსი თავდასხმის შემდეგ, ტრამპმა მას „სიტყვების ფრთხილად“ მოწოდებაც კი მისცა.

კრემლის „ექსპერტებს“, რომლებმაც „შეკავების მიზნით“ ბირთვული დარტყმების განხორციელებისკენ მოუწოდეს, შორის არიან საგარეო და თავდაცვის პოლიტიკის საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე სერგეი კარაგანოვი და დიმიტრი ტრენინი, რომელიც ომამდე კარნეგის საერთაშორისო მშვიდობის ფონდის რუსეთის ოფისს ხელმძღვანელობდა.

ამ სიტუაციაში, ევროკავშირის ქვეყნები საფრანგეთთან მოლაპარაკებებში ევროპული ბირთვული თავდაცვის სისტემის შექმნაზე საუბრობენ, განაცხადა გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა თებერვალში. „ჩვენ არ დავუშვებთ ევროპაში სხვადასხვა დონის უსაფრთხოების ზონების გაჩენას“, - თქვა მან მას შემდეგ, რაც ტრამპის პოლიტიკამ ევროპელ ლიდერებს ბოლო ერთი წლის განმავლობაში საკუთარი ბირთვული ქოლგის შექმნაზე სულ უფრო ხშირად მსჯელობისკენ უბიძგა.

საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა მარტის დასაწყისში გამოაცხადა თავისი ბირთვული სტრატეგიის ცვლილებები და „ფრანგული შეკავების ახალი ეტაპი“. ქვეყანა აპირებს გაზარდოს თავისი არსენალი (ამჟამად მას დაახლოებით 290 ქობინი აქვს) და გაავრცელოს თავისი ბირთვული ფარი პარტნიორებზე. შემდეგ მაკრონმა დაასახელა გერმანია, პოლონეთი, საბერძნეთი, ნიდერლანდები, ბელგია, დანია და შვედეთი, რომლებთანაც თანამშრომლობა მოიცავდა ბირთვული იარაღის გამოყენებით ერთობლივ წვრთნებს და მათ ტერიტორიაზე ამ იარაღით აღჭურვილი ფრანგული გამანადგურებლების დროებით განლაგებას.

მაკრონმა სტრატეგიის შეცვლის მიზეზებად რუსეთისა და ჩინეთის მხრიდან მუქარა (მან ხარჯები 7%-ით 13,5 მილიარდ დოლარამდე გაზარდა) და აშშ-ის თავდაცვის პრიორიტეტების შეცვლა დაასახელა.

დიდი ბრიტანეთი, რომელსაც 225 ქობინი აქვს, ოთხ ახალ ბირთვულ წყალქვეშა ნავს აშენებს და ახალ ქობინს ავითარებს.

თებერვალში აშშ-სა და რუსეთს შორის სტრატეგიული შეიარაღების შემცირების ბოლო ხელშეკრულებას (New START) ვადა ამოეწურა. ტრამპის განცხადებებით თუ ვიმსჯელებთ, ვაშინგტონი აქტიურად განიხილავს დამატებითი ბირთვული იარაღის განლაგებას. 2025 წელს პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ მას სურდა ჩინეთთან და რუსეთთან „პარტიულ“ დონეზე ტესტირების განახლება, თუმცა რას ნიშნავს ეს, გაურკვეველი რჩება.

ავტორი: ექსპრესნიუსი,

სოციალური ქსელები

iFact: სანქცირებული ტანკერის ტვირთი ყულევის პორტში ჩავიდა

პარლამენტმა სახელმწიფო ქონება იმპორტზე აქციზის გადასახადისგან გაათავისუფლა

რუსეთმა შეერთებულ შტატებს ევროპიდან ყველა ბირთვული იარაღის გაყვანა მოსთხოვა

პუტინის ბირთვული მუქარის შემდეგ ნატოს ქვეყნებმა რეკორდული ტემპით ჩადეს ინვესტიციები ბირთვულ იარაღში